ಪರಿವಿಡಿ:

ಆಪದ್ಧರ್ಮಪರ್ವ

• ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ರಾಜನ ಕರ್ತವ್ಯ
• ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮತ್ತು ರಾಜರ ಧರ್ಮದ ವರ್ಣನೆ : ಧರ್ಮದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗತಿಯ ವಿವರಣೆ
• ರಾಜನು ಕೋಶವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದರ ಅವಶ್ಯಕತೆ : ದಸ್ಯುವೃತ್ತಿಯ ನಿಂದನೆ
• ಬಲದ ಮಹತ್ತ್ವ : ಪಾಪದಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳು
• ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಪರಿಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಯವ್ಯ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ದರೋಡೆಗಾರನಿಗೆ ಸದ್ಗತಿಯುಂಟಾದುದು
• ರಾಜನು ಯಾರ ಹಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು? ಯಾರದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು? ಯಾರೊಡನೆ ಹೇಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕು?–ಎಂಬುದರ ವಿವರಣೆ
• ಸಂಕಟಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶೀ, ಪ್ರತ್ಯುತ್ಪನ್ನಮತಿ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಸೂತ್ರಿಗಳು ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವರೆಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮೀನುಗಳ ದೃಷ್ಟಾಂತ ಕಥನ
• ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ರಾಜನ ಕರ್ತವ್ಯ : ದೃಷ್ಟಾಂತರೂಪವಾಗಿ ಬೆಕ್ಕು-ಇಲಿಗಳ ಉಪಾಖ್ಯಾನಕಥನ
• ಶತ್ರುವಿನೊಡನೆ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಇರಬೇಕೆನ್ನುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತರಾಜನ ಮತ್ತು ಕಲವಿಂಕದ (ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಯ) ಸಂಭಾಷಣೆ
• ಕಣಿಕನು ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದೇಶದ ರಾಜನಿಗೆ ಕೂಟನೀತಿಯನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದುದು
• ಭಯಂಕರವಾದ ಸಂಕಟಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಗೆ ಜೀವನನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು? ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ-ಚಾಂಡಾಲರ ಸಂವಾದ
• ಆಪತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜಧರ್ಮದ ನಿಶ್ಚಯ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಭೀಷ್ಮನ ಆದೇಶ
• ಶರಣಾಗತನ ರಕ್ಷಣೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಧ-ಕಪೋತಗಳ ಪ್ರಸಂಗ
• ಕಪೋತದಿಂದ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯ ಗುಣಗಾನ : ಪತಿವ್ರತಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರಶಂಸೆ
• ಕಪೋತಿಯು ಶರಣಾಗತನಾದ ವ್ಯಾಧನಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ಕಪೋತವನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದುದು
• ಕಪೋತವು ಆತ್ಮಾರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿದುದು
• ವ್ಯಾಧನ ವೈರಾಗ್ಯ
• ಕಪೋತಿಯ ವಿಲಾಪ : ಅಗ್ನಿಪ್ರವೇಶ : ಕಪೋತೀ–ಕಪೋತಗಳಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗಪ್ರಾಪ್ತಿ
• ಬೇಡನಿಗೂ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಪ್ರಾಪ್ತಿ
• ಇಂದ್ರೋತಮುನಿಯು ಜನಮೇಜಯಮಹಾರಾಜನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದುದು
• ಜನಮೇಜಯನು ಇಂದ್ರೋತಮುನಿಗೆ ಶರಣಾಗತನಾದುದು : ಬ್ರಾಹ್ಮಣದ್ರೋಹವನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡು ಇಂದ್ರೋತನು ಜನಮೇಜಯನಿಗೆ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ನೀಡಿದುದು
• ಇಂದ್ರೋತನು ಜನಮೇಜಯನಿಗೆ ಧರ್ಮೋಪದೇಶವನ್ನು ಮಾಡಿ ಅವನಿಂದ ಅಶ್ವಮೇಧಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದುದು : ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಪಾಪವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ರಾಜನು ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದುದು
• ಮೃತನ ಪುನರ್ಜೀವನಪ್ರಾಪ್ತಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸತ್ತುಹೋಗಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಬಾಲಕನು ಪುನಃ ಜೀವಿಸಿದ ವೃತ್ತಾಂತ
• ನಾರದಮಹರ್ಷಿಯು ಬೂರುಗದ ಮರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದುದು
• ನಾರದರು ಬೂರುಗದಮರದ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದುದು
• ನಾರದರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ವಾಯುವು ಬೂರುಗದ ವೃಕ್ಷದ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಅದನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದುದು
• ಬೂರುಗದ ಮರವು ಸೋಲನ್ನೊಪ್ಪಿಕೊಂಡುದು : ಬಲಿಷ್ಠರೊಡನೆ ವೈರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಕೂಡದೆಂಬುದರ ಉಪದೇಶ
• ಸಮಸ್ತವಾದ ಅನರ್ಥಗಳಿಗೂ ಲೋಭವೇ ಕಾರಣ : ಲೋಭದಿಂದುಂಟಾಗುವ ಸಮಸ್ತಪಾಪಗಳ ನಿರೂಪಣೆ : ಮಹಾಪುರುಷರ ಲಕ್ಷಣ
• ಅನ್ಯೋನ್ಯಾಶ್ರಯಿಗಳಾದ ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಲೋಭಗಳೇ ಸಮಸ್ತ ದೋಷಗಳಿಗೂ ಕಾರಣವೆಂಬುದರ ವಿವರಣೆ
• ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಸಂಯಮರೂಪವಾದ ದಮದ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ
• ತಪಸ್ಸಿನ ಮಹಿಮೆ
• ಸತ್ಯದ ಲಕ್ಷಣ, ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಮಹಿಮೆಗಳ ವರ್ಣನೆ
• ಕಾಮ-ಕ್ರೋಧಗಳೇ ಮೊದಲಾದ ಹದಿಮೂರು ದೋಷಗಳ ನಿರೂಪಣೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿನಾಶೋಪಾಯ
• ನೀಚಪುರುಷರ ಲಕ್ಷಣ
• ನಾನಾವಿಧವಾದ ಪಾಪಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಿರಸನಕ್ಕಾಗಿ ವಿಧಿಸಿರುವ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳ ವಿವರಣೆ
• ಖಡ್ಗದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಂಪರಾಮಹಿಮೆಯ ವರ್ಣನೆ
• ಧರ್ಮಾರ್ಥ-ಕಾಮಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿದುರ-ಪಾಂಡವರ ಬಗೆ-ಬಗೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು : ಧರ್ಮಜನ ನಿರ್ಣಯ
• ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಯೋಗ್ಯರಾದವರ ಮತ್ತು ಅಯೋಗ್ಯರಾದವರ ಗುಣ-ಲಕ್ಷಣಗಳು : ಕೃತಘ್ನನಾದ ಗೌತಮನ ಕಥಾಪ್ರಾರಂಭ
• ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಗೌತಮನ ಪ್ರಯಾಣ : ಸಾಯಂಕಾಲ ರಾಜಧರ್ಮವೆಂಬ ಬಕಪಕ್ಷಿಯ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಆಗಮನ
• ರಾಜಧರ್ಮನಿಂದ ಗೌತಮನಿಗೆ ಸತ್ಕಾರ : ರಾಕ್ಷಸ ರಾಜನಾದ ವಿರೂಪಾಕ್ಷನ ಭವನಕ್ಕೆ ಗೌತಮನ ಪ್ರಯಾಣ
• ಗೌತಮನು ರಾಕ್ಷಸನ ಅರಮನೆಯಿಂದ ಸುವರ್ಣರಾಶಿಯನ್ನೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹಿಂದಿರುಗಿದುದು : ತನ್ನನ್ನು ಪರಮಮಿತ್ರನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದ ಬಕಪಕ್ಷಿಯನ್ನೇ ಗೌತಮನು ಕೊಲ್ಲಲು ಯೋಚಿಸಿದುದು
• ಕೃತಘ್ನನಾದ ಗೌತಮನಿಂದ ಬಕಪಕ್ಷಿಯ ವಧೆ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ವಿರೂಪಾಕ್ಷನಿಂದ ಗೌತಮನ ಸಂಹಾರ : ಕೃತಘ್ನನ ಮಾಂಸವು ಅಭಕ್ಷ್ಯವೆಂದು ಪರಿತ್ಯಾಗ
• ರಾಜಧರ್ಮಪಕ್ಷಿಯೂ ಮತ್ತು ಗೌತಮನೂ ಪುನಃ ಜೀವಂತರಾದುದು
• ಶೋಕಾಕುಲವಾದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಳ್ಳುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸೇನಜಿತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಸಂವಾದಕಥನ
• ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಗನಿಂದ ತಂದೆಗೆ ಜ್ಞಾನೋಪದೇಶ
• ತ್ಯಾಗಮಹಿಮೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಶಂಪಾಕನೆಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಉಪದೇಶ
• ಧನಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ತೃಷ್ಣೆಯೇ ದುಃಖ ; ತೃಷ್ಣಾತ್ಯಾಗವೇ ಸುಖ-ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಮಂಕಿಗೀತೆ
• ಜನಕನ ಮಾತು : ನಹುಷನ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರರೂಪವಾದ ಬೋಧ್ಯಗೀತೆ
• ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಮತ್ತು ಅವಧೂತರ ಸಂವಾದ : ಅಜಗರ ವೃತ್ತಿಯ ಪ್ರಶಂಸೆ
• ಆತ್ಮಹತ್ಯಾದಿ ಪಾಪಕರ್ಮಗಳಿಂದ ದೂರವಿರ ಬೇಕೆಂಬುದರ ವಿಷಯವಾಗಿ ಇಂದ್ರ-ಕಾಶ್ಯಪರ ಸಂವಾದ
• ಶುಭಾಶುಭಕರ್ಮಗಳ ಪರಿಣಾಮ
• ಭರದ್ವಾಜ-ಭೃಗುಗಳ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನತತ್ತ್ವಗಳ ವರ್ಣನೆ
• ಆಕಾಶದಿಂದ ಉಳಿದ ನಾಲ್ಕು ಭೂತಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ವರ್ಣನೆ
• ಪಂಚಮಹಾಭೂತಗಳ ಗುಣಗಳ ವರ್ಣನೆ
• ಶರೀರದ ಒಳಗಿರುವ ಜಠರಾಗ್ನಿಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಾಪಾನಾದಿ ವಾಯುಗಳ ವರ್ಣನೆ
• ಜೀವದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವನ್ನು ಯುಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದುದು
• ಭೃಗುವು ಜೀವದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೂ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿತ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಯುಕ್ತಿಯುಕ್ತವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಮಾಡಿದುದು
• ವರ್ಣವಿಭಾಗಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ವರ್ಣನೆ
• ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳವರ ಕರ್ಮಗಳು : ಸದಾಚಾರದ ವರ್ಣನೆ : ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಪರಬ್ರಹ್ಮಪ್ರಾಪ್ತಿಯ ಕಥನ
• ಸತ್ಯದ ಮಹಿಮೆ : ಅಸತ್ಯದ ದೋಷ : ಲೋಕ-ಪರ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸುಖ-ದುಃಖಗಳ ವಿವೇಚನೆ
• ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೆ ಮತ್ತು ಗಾರ್ಹಸ್ಥ್ಯಾಶ್ರಮಗಳ ಧರ್ಮಗಳ ವರ್ಣನೆ
• ವಾನಪ್ರಸ್ಥ ಮತ್ತು ಸಂನ್ಯಾಸಧರ್ಮಗಳ ವರ್ಣನೆ : ಹಿಮಾಲಯದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶದ ಮಹತ್ತ್ವದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ : ಭೃಗು-ಭರದ್ವಾಜರ ಸಂವಾದದ ಉಪಸಂಹಾರ
• ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳಿಗೆ ಫಲ : ಪಾಪವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಹಾನಿ : ಧರ್ಮಪ್ರಶಂಸೆ
• ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಜ್ಞಾನದ ನಿರೂಪಣೆ
• ಪರಿಶಿಷ್ಟ